Zastanówmy się przez chwilę wspólnie, bo to pytanie – zostawić Europę, czy rozwinąć się w niej na poważnie – dotyka dziś praktycznie każdego, kto buduje coś większego niż lokalny SaaS. Według European Business Magazine ten dylemat nie jest teoretyczny: około 10 procent europejskich startupów, które dostają zastrzyk venture capital, decyduje się w końcu na przeprowadzkę, a wśród unicornów założonych między 2008 a 2021 rokiem blisko 30 procent przeniosło siedzibę, najczęściej właśnie do Stanów Zjednoczonych.
Pieniądze są, ale płyną wąskim korytem
Zanim zaczniemy marzyć o amerykańskiej ekspansji, warto uczciwie spojrzeć na to, co naprawdę dzieje się na Starym Kontynencie w 2026 roku. Jak podaje European Business Magazine, tylko w pierwszej połowie tego roku europejskie startupy AI pozyskały 23 miliardy dolarów – to wzrost o 130 procent rok do roku. Brzmi świetnie, prawda? Ale zaraz za tym sukcesem idzie gorzka łyżka: 73 procent tej kwoty trafiło do zaledwie 38 firm, z czego sześć przekroczyło miliard na rundzie. Reszta – setki mniejszych founderów – dzieli się okruchami.
Widzę to w rozmowach z polskimi zespołami cały czas. Headline’owe liczby robią wrażenie na inwestorach i dziennikarzach, ale trakcja wczesnego etapu, czyli te setki tysięcy euro na produkt i pierwszych pilotów, wcale nie jest łatwiejsza do zdobycia niż dwa lata temu. Tycoonstory Media w swoim przewodniku po Startup Europe 2026 podkreśla, że europejska społeczność venture-backed wygenerowała łączną wartość przedsiębiorstw rzędu 3,8 biliona dolarów od 1990 roku, ale ten ogromny tort nadal rozkłada się nierówno. Dlatego tak wielu founderów z naszego podwórka wciąż szuka twardych, namacalnych programów wsparcia, a nie tylko efektu wow w nagłówkach.
Startup Europe to nie jedna dotacja, tylko mapa
Jest jeden błąd, który popełnia chyba co drugi początkujący founder, i który ciągnie się za nami jak kula u nogi. Traktujemy Startup Europe jak konkretny grant – wpisujemy w wyszukiwarkę „Startup Europe funding", klikamy trzy linki i się zniechęcamy. Tymczasem, jak tłumaczy Tycoonstory Media, Startup Europe to inicjatywa Komisji Europejskiej, która łączy startupy i scaleupy z inwestorami, akceleratorami, uczelniami i korporacjami. To sieć, nie czek na 50 tysięcy euro.
W praktyce oznacza to, że w 2026 roku warto patrzeć na konkretne narzędzia, które się w tej sieci znajdują. Komisja uruchomiła w maju 2025 strategię EU Startup and Scaleup, mamy EIC STEP Scale Up, Scaleup Europe Fund i wciąż dyskutowany framework EU Inc., który ma uprościć zakładanie firm w różnych krajach UE. Każdy z tych elementów ma inną ścieżkę, inne wymagania i inny moment, w którym ma sens – ale razem tworzą coś, czego Stany Zjednoczone nam nie dają: możliwość skalowania na 450 milionów konsumentów bez konieczności od razu pakować się w Delaware.
Skala w Europie, trampolina do USA
Jest jednak druga strona tej historii, o której rzadko mówi się na konferencjach. Według danych Joint Research Centre, na które powołuje się European Business Magazine, od 3,3 do 4,3 procent europejskich firm venture-backed decyduje się na pełną lub częściową relokację – w 97 procent przypadków jest to przeniesienie częściowe, a USA są głównym celem dla około 85 procent z nich. To nie jest porażka Europy, tylko dojrzały model: najpierw udowadniasz produkt w jednym kraju, potem rozszerzasz na kilka rynków europejskich, a na końcu wchodzisz za ocean, gdzie jest najgłębszy wzrostowy kapitał.
Dobrze pokazuje to historia Flae Robotics, opisana w European Business Magazine. Zaczęli od wąskiego, mierzalnego problemu – odciążenia front-office z powtarzalnych zadań. W czeskich wdrożeniach ich agent BE-A obsługuje do 85 procent standardowych próśb gości. Najpierw UK, potem Niemcy i Austria w 2026, a przygotowania do USA już trwają. Ten schemat – problem, który znasz z pierwszej ręki, szybkie pilotaże, integracja z istniejącymi systemami zamiast walki z legacy, a dopiero potem ekspansja – powtarza się u coraz większej liczby europejskich founderów, którzy nie chcą rzucać wszystkiego na pierwszą kuszącą ofertę z Doliny Krzemowej.
Co warto odłożyć na osobną kartkę
Jeśli budujesz teraz coś poważnego i myślisz o tym, czy Europa da ci wystarczający runway do następnej rundy, nie patrz tylko na hype’owe kwoty AI. Sprawdź, w które z krajowych hubów wpadasz naturalnie – Tycoonstory Media wymienia Londyn, który zgarnął 53 procent europejskiego inwestowania w AI w pierwszej połowie roku, ale obok niego mocno rośnie Holandia i Francja. Zrób uczciwy research, które programy EIC faktycznie wspierają twój etap, zamiast aplikować „na ostatnią chwilę przed deadline'em". I przede wszystkim – nie traktuj przeprowadzki do USA jako jedynego dowodu, że ci się udało. Często to, czego naprawdę potrzebujesz, to jeszcze jeden porządny rynek w Europie i trzy miesiące spokojnej pracy nad trakcją.